فرهنگستان برای زبان فارسی چه کرده است؟

برنامه فرامتن با موضوعات فرهنگی و اجتماعی روز دوشنبه از شبکه افق پخش شد.

در بخش اول این برنامه به خبرهای خوب 24 ساعت گذشته در ایران پرداخته شد که از جمله این خبرها می‌توان به این موارد اشاره کرد: ثبت جهانی کاروانسراهای ایران، بهره‌برداری از 266 طرح آموزشی در سه استان کشور، مراجعه 4846 نفر در خراسان جنوبی برای نذر خون، آب‌رسانی به 15 روستای کردستان

در میز فرهنگ و هنر این برنامه به موضوع مجمع حقوقدانان انقلاب اسلامی و با حضور مهدی حاجی ملاعلی کنی دبیر مجمع حقوقدانان انقلاب اسلامی به عنوان مهمان برنامه پرداخته شد.

وی درباره فعالیت این مجمع گفت: ما یک مجموعه مردم نهاد هستیم که وظیفه خود را احقاق حقوق مردم توسط جامعه نخبگانی می‌دانیم. ما اگر بخواهیم بن‌بست‌های جامعه را برطرف کنیم، راه کار آن بازسازی حکمرانی مردم در جامعه است.

این حقوقدان گفت: آگاهی بخشی یکی از محورهای برنامه‌های مجمع است و ما تلاش می‌کنیم که در میدان نیز حضور پیدا کنیم و در جریان‌های مختلف اجتماعی کمک کنیم.

در بخش بعدی این برنامه به موضوع نگاه‌داشت زبان فارسی و با جضور حسینعلی رحیمی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان مهمان برنامه پرداخته شد.

وی گفت: ما سه دوره فرهنگستان داشتیم، از سال  1314 تا 1332 که از آن به عنوان فرهنگستان اول یاد می‌شود، از 1349 تا 1357 که فرهنگستان دوم و از انقلاب تا به امروز که فرهنگستان سوم را داریم که کشور ما جزء معدود کشورهایی است که در حوزه برنامه‌ریزی زبان سابقه طولانی دارد. تجربیاتی را که ما از 1314 تا به امروز داریم بی‌سابقه است و البته در دوره‌های مختلف این فعالیت‌ها فرازونشیب داشته است.

رحیمی گفت: یکی از پشتوانه‌های ما ادبیات غنی است که داریم و از این نظر جزء زبان‌های یگانه دنیا به شمار می‌رویم. زبانی که اینقدر آثار و شاه‌کارهای مهمی را خلق کرده باشند، در دنیا کاملا بی‌سابقه است که ما بسیار ساده از کنار آن می‌گذریم.

وی گفت: درباره زبان فارسی دو دیدگاه وجود دارد: دیدگاه اول این است که زبان فارسی جمله مغلولان را پشت سر نهاده و تمام تاریخ را درنوردیده و همچنان استوار است و این قدرت زبان فارسی است که می‌تواند خود را نگه دارد، دیدگاه دوم نیز این است که زبان فارسی در معرض خطر است که حمله‌های زیادی به آن می‌شود و در معرض انقراض است. زبان فارسی در هیچ دوره‌ای از تاریخ خودش با این حمله‌ها و آسیب‌ها مثل امروزه مواجه نبوده است.

وی گفت: امروز این ضرورت ایجاد شده است که سازمانی مانند فرهنگستان زبان فارسی، بار نگاهداشت زبان فارسی را نمی‌تواند به تنهایی حمل کند و این اواخر به این نتیجه رسیده شد که فرهنگستان به تنهایی نمی‌تواند این زبان را پاسداری کند.

این کارشناس زبان فارسی افزود: ما نیاز داریم برای واژه‌های بیگانه، واژه معادل داشته باشیم اما ساحت‌های دیگری نیز وجود دارد که باید به آن توجه شود و تنها واژه‌گزینی کفایت نمی‌کند و به کارهای فرهنگی نیز نیاز هست.

وی گفت: یکی از معیارهایی که برای معادل‌گزینی واژگان وجود دارد این است که اگر یک واژه‌ای مدت زمان زیادی در ادبیات فارسی وجود داشته باشد، به آن تابعیت زبان فارسی داده می‌شود و ما هیچ‌گاه به نحوی پالایش زبانی نمی‌کنیم که دیگر نتوان اشعار و ادبیات گذشته غیر قابل فهم شود.

وی گفت: تلقی نادرستی از گردش کار واژه گزینی وجود دارد و حتی در فضای مجازی نیز گفته می‌شود که مثلا رییس فرهنگستان گفته است که از امروز بجای فلان واژه از واژه دیگری استفاده شود در حالی که برای معادل‌یابی واژگان کارگروه‌های متعدد و متشکل از پژوهشگران و متخصصان وجود دارد و متخصصان هر رشته، واژه‌گزینی را انجام می‌دهند.