به گزارش روابط عمومی شبکه افق، مدت بسیاری است که برنامههای مختلفی در تلویزیون به ابعاد سیاسی، اجتماعی و یا بینالمللی مقاومت در خاورمیانه و سایر نقاط دنیا پرداختهاند اما جای خالی برنامهای که از بعد فرهنگی به مقاومت بپردازد خالی بود.
شبکه افق با تولید برنامه «نقش» تلاش کرده است سهمی جدی و پژوهشمحور در این میدان ایفا کند. این برنامه که به تهیهکنندگی علیرضا محمدخانی، اجرای قاسم عوضبیگی و با قالبی متفاوت نسبت به ساختارهای مرسوم تلویزیونی شکل گرفته، هنر مقاومت را نه تنها در ایران، بلکه در جغرافیایی گسترده از خاورمیانه تا آمریکای جنوبی و اروپا دنبال میکند؛ جریانی که از یکسو با رخدادهای روز، همچون جنگها، خیزشهای مردمی یا شهادت رهبران مقاومت پیوند دارد و از سوی دیگر ریشههای تاریخی آن تا دوران قاجار امتداد مییابد.
همین رویکرد باعث شده است که این برنامه، مظاهر گوناگون هنر چون سینما، موسیقی و حتی گرافیتی را نه بهعنوان صرفاً محصول هنری، بلکه بهمثابه سندی تاریخی از فریاد ملتها و هنرمندان در برابر امپریالیسم بررسی کند.
علیرضا محمدخانی، تهیه کننده این برنامه تلویزیونی در خصوص ایده اولیه «نقش» در گفتگو با خبرنگار فارس گفت: ایده اولیه نقش از این پرسش شکل گرفت که چه باید کرد تا نسبت به خروجیهای هنری و رسانهای مرتبط با مقاومت و خیزش علیه امپریالیسم و ظلم جهانی واکنشی درخور نشان دهیم؟ آثاری هنری که متناسب با رویدادهای روز پدید میآیند؛ مانند جنگ دوازده روزه، شهادت سید حسن نصرالله، شهادت اسماعیل هنیه و دیگر رخدادهایی که در جهان اتفاق میافتد، بهویژه پس از واقعه هفتم اکتبر. هدف ما این بود که دریابیم این رخدادها چه نوع بازتابها و خروجیهای هنری به همراه دارند.
وی ادامه داد: بررسی هنر مقاومت را از تاریخی که بهعنوان مبنا انتخاب کردیم آغاز نمودیم؛ تقریباً میانههای دوران قاجار. در این مسیر، مصادیق این هنر را چه در ایران و چه در خارج از کشور مطالعه کردیم. به این معنا که هر جا پرچمی علیه امپریالیسم برافراشته شده باشد—چه در شمال آفریقا، چه در آمریکای جنوبی و چه در خاورمیانه—کوشیدهایم دریابیم که اساساً ایده تولید آثار هنری از کجا نشات میگیرد و چه عاملی موجب میشود هنرمند برای بیان فریاد اعتراض خود نسبت به ظلم، و بهویژه در حوزه مقاومت، دست به خلق اثر بزند. پیشبرد کار بر پایه روایت صورت گرفت. بر آن شدیم که هر اثر را از طریق روایت معرفی کنیم؛ نخست روایت اثر را، که باید برای مخاطب جذاب و پذیرفتنی باشد، بیان میکنیم و سپس خود اثر را شرح و تبیین مینماییم.
محمدخانی در پاسخ به اینکه «نقش» چه رسالتی بر عهده دارد افزود: برنامه نقش در مقایسه با دیگر برنامههایی که در سبک هنر مقاومت ساخته شدهاند، تفاوت ماهوی دارد؛ زیرا اغلب آن برنامهها «اثرمحور» بودهاند نه «روایتمحور» و «داستانمحور». ما در این مجموعه، روایت و داستان را بیان میکنیم تا برای مخاطب ملموس شود که یک هنرمند چگونه و در چه مرحلهای قرار میگیرد که چنین اثری از او صادر میشود.
وی بیان کرد: رسالت نقش در این است که روایت این رخدادها و آثار را بازخوانی میکند. بسیاری از آثار برای مردم آشنا هستند، اما موارد متعددی نیز وجود دارد که اساساً شناختهشده نیستند و مخاطب از داستان و زمینه پیدایش آنها بیاطلاع است. هنگامی که این روایت برای مردم آشکار میشود، اثر مخاطبان بیشتری پیدا میکند و تأثیرگذاری آن افزایش مییابد؛ زیرا مخاطب از علت وجود اثر آگاه میشود، نه اینکه تنها سینهبهسینه چیزی درباره آن شنیده باشد.
این تهیه کننده در ارتباط با قالب ویدئوکست توضیح داد: قالبهای موجود در ساختار تلویزیون، تقریباً قالبهایی یکساناند. آنچه امروزه برنامهها و در کل رسانه را از دیگر تولیدات متمایز میکند، داشتن یک پیوست مناسب در فضای مجازی است. ما تصمیم گرفتیم همان پیوست را به خود برنامه تبدیل کنیم؛ یعنی یکی از قالبهای رایج در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی را، با عنوان «ویدئوکست»، انتخاب کنیم. قالبی که بسیار سریع و صریح است، از تعارف و حاشیهپردازی دور است و بیواسطه به اصل موضوع میپردازد. به همین دلیل، قالب زمانی برنامه بین پانزده تا هفده دقیقه تعیین شد؛ چرا که مخاطب در این تعدد شبکههای اجتماعی و رسانههایی که با آنها مواجه است—از اینستاگرام گرفته تا تلگرام و دیگر بسترها—فرصت چندانی برای صرف زمان طولانی پای یک برنامه ندارد و میخواهد در کوتاهترین زمان برداشت مشخصی از آن کسب کند.
وی ادامه داد: ما دریافتیم این قالب، بسیار مناسب و آزمونپسداده است. البته نگرانی بسیاری داشتیم که آیا این ساختار در قاب تلویزیون جای خواهد گرفت یا خیر؛ اما بهنظر من این قالب توانست موفق باشد و در تلویزیون حالتی تازه بهوجود آورد. هنر انقلاب اسلامی و هنر مقاومت باید در قالبهای نوین ارائه شود. حداقل باید با زمانه خود همراه باشیم، با آن هممسیر شویم و از قالبهای روز دنیا—و دستکم قالبهای روز جامعه خودمان—استفاده کنیم.
تهیه کننده نقش درباره انتخاب سوژهها افزود: سوژههای برنامه در چند دسته اصلی قرار میگیرند. نخست آنکه اثر انتخابشده برای مردم تا حدی ملموس باشد و آن را بشناسند. دوم آنکه آن اثر دارای روایت و داستان باشد؛ چرا که اغلب آثار هنری مقاومت واجد چنین ویژگیای هستند. درواقع، وجه تمایز این نوع هنر با دیگر انواع هنرهای رایج در این است که قطعاً پشت آن داستانی وجود دارد و خلق اثر صرفاً از سر احساس یا علاقه فردی نبوده است. دستهای دیگر از سوژههای ما، آثاری هستند که با رخدادهای کشورهای دیگر نسبت دارند. بهعنوان مثال، در شیلی اثری برای انقلاب آن کشور اجرا شده و همان اثر، با ایرانیزه شدن، در انقلاب اسلامی ما نیز خوانده شده است؛ مانند «برپا خیزید». بهطور کلی، دو تا سه عامل اصلی برای انتخاب هر سوژه در نظر گرفته میشود.
محمد خانی در ارتباط با انتخاب مجری بیان کرد: برای انتخاب مجری برنامه حدود سه ماه زمان صرف شد و این موضوع یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای کار بود؛ بهگونهای که میتوان گفت زمانبرترین مرحله برای ما انتخاب مجری بود. گزینههای مختلفی را بررسی کردیم؛ تعداد زیادی از جوانان خوشنام را دعوت کردیم و از آنان تست گرفتیم، همچنین یکی دو نفر از افراد مسنتر را هم مدنظر قرار دادیم. در نهایت به این نتیجه رسیدیم که سخنی که در این برنامه بیان میکنیم، سخنی مهم، پژوهشی و «گلدرشت» است و گفتار عادی محسوب نمیشود.
وی در پایان افزود: بنابراین احساس کردیم فردی که تجربه و پختگی بیشتری داشته باشد، برای این نقش مناسبتر است؛ زیرا سخن او بیشتر به دل مخاطب مینشیند و مخاطب راحتتر میپذیرد که این پژوهش از سوی چنین فردی ارائه میشود. یک فرد جوان ممکن است سابقه پژوهشی کافی نداشته باشد، اما فردی با سن بالاتر، پذیرفتنیتر سخن میگوید و مخاطب آسانتر میتواند از اطلاعات او بهعنوان تجربه فردی دیگر بهره بگیرد. واقعاً نیز همینگونه شد و مخاطبان آقای عوضبیگی را بهخوبی پذیرفتند.
منبع: فارس